De DPI die in de metadata van een afbeeldingsbestand is geregistreerd, is slechts een label. Deze waarde zegt niets over de werkelijke kwaliteit van de afdruk als deze niet in verhouding staat tot de fysieke afdrukgrootte. Het controleren van de DPI van een afbeelding vóór afdrukken veronderstelt dat men begrijpt wat deze gegevens vertegenwoordigen, hoe ze worden berekend op de uiteindelijke grootte, en waar ze kunnen worden gelezen afhankelijk van de gebruikte software.
PPI en DPI: twee verschillende metingen voor afbeeldingsresolutie
De verwarring tussen DPI en PPI blijft de meest voorkomende bron van fouten. PPI (pixels per inch) beschrijft de pixel dichtheid in het digitale bestand. Dit is de waarde die Photoshop, GIMP of metadata-viewers lezen.
DPI (dots per inch) verwijst naar het aantal inktpunten dat een printer op een inch papier afzet. Eenzelfde bestand op 300 PPI kan op zeer verschillende DPI’s worden afgedrukt, afhankelijk van het uitvoerapparaat.
In de praktijk, wanneer een drukker om een bestand “in 300 DPI” vraagt, bedoelt hij 300 PPI. Het controleren van de dpi van een afbeelding op Mes Liens Favoris maakt het mogelijk om deze waarde snel te controleren vóór verzending. Het onthouden van het onderscheid voorkomt dat men gelooft dat een bestand klaar is voor afdrukken, alleen omdat de metadata 300 aangeeft.
Effectieve resolutie op afdrukformaat: de berekening die telt
De resolutie die moet worden gecontroleerd, is die welke bestaat op de uiteindelijke grootte, niet die van het ruwe bestand. Een foto van 3000 x 2000 pixels die op 300 PPI in de metadata wordt weergegeven, lijkt correct. Wanneer deze in een lay-out wordt geplaatst en vergroot tot 200 %, heeft deze slechts 150 effectieve PPI.
De formule is eenvoudig: afdrukbare grootte (in inches) = aantal pixels aan de betreffende zijde gedeeld door de gewenste resolutie. Voor een afdruk in fotokwaliteit is de gebruikelijke drempel 300 PPI. Voor een poster die van een afstand wordt bekeken, kunnen 150 PPI voldoende zijn.
Concreet voorbeeld met een gangbare foto
Een bestand van 4000 x 3000 pixels geeft, bij 300 PPI, een afdruk van ongeveer 13,3 x 10 inches (ongeveer 34 x 25 cm). Het vergroten van deze afdruk tot het dubbele halve de resolutie. Het bestand is niet veranderd, maar de pixel dichtheid per inch in het uiteindelijke formaat is onvoldoende.
De resolutie controleren na plaatsing in het document is de enige betrouwbare methode. Een controle op alleen het bronbestand houdt geen rekening met de schaling die is uitgevoerd in InDesign, Illustrator of elke andere opmaaksoftware.
De DPI van een foto controleren zonder Photoshop
Photoshop is niet nodig. Verschillende gratis methoden maken het mogelijk om de resolutie van een afbeeldingsbestand te lezen.
- Op Windows toont een rechterklik op het bestand, gevolgd door Eigenschappen, tabblad Details, de afmetingen in pixels en soms de horizontale en verticale resolutie in PPI.
- Op macOS, open de afbeelding in Voorvertoning, ga naar Hulpmiddelen en vervolgens Afmetingen aanpassen om de afmetingen in pixels en de resolutie in pixels per inch te krijgen.
- In GIMP (gratis), toont het menu Afbeelding en vervolgens Afdrukformaat de resolutie en stelt het in staat om deze te wijzigen. GIMP maakt duidelijk onderscheid tussen afdrukformaat en afmetingen in pixels.
- Online controleurs lezen de EXIF-, JFIF- of PNG pHYs-metadata van het bestand en tonen de opgeslagen resolutie. Het bestand wordt niet gewijzigd.
Elke methode leest dezelfde gegevens: de resolutiewaarde die in de metadata is geregistreerd. Het resultaat is identiek, ongeacht de tool. Het verschil ligt in het vermogen om de effectieve resolutie voor een gegeven formaat opnieuw te berekenen, iets wat alleen retouche- of opmaaksoftware kan.
De resolutie wijzigen zonder kwaliteitsverlies: her-sampling of niet
Het wijzigen van de resolutiewaarde van een bestand betekent niet altijd dat de kwaliteit verbetert. Zonder her-sampling, het wijzigen van de resolutie herverdeelt de bestaande pixels over een andere oppervlakte. Een bestand van 3000 x 2000 pixels dat van 72 naar 300 PPI gaat zonder her-sampling, verliest geen details: het wordt gewoon kleiner bij afdrukken.
Met geactiveerd her-sampling creëert de software nieuwe pixels door interpolatie. Adobe geeft aan dat vergroting met deze methode de scherpte kan verminderen en artefacten kan introduceren. Onder-sampling (reductie) is over het algemeen minder problematisch.
Wanneer her-sampling gerechtvaardigd is
Een lichte vergroting (van ongeveer 10 tot 20 %) blijft acceptabel voor de meeste gangbare afdruktoepassingen. Daarboven wordt het verlies van scherpte zichtbaar, vooral op tekstgebieden of dunne lijnen.
Beginnen met een bestand met hoge resolutie vanaf het moment van opname blijft de enige garantie. Geen enkele softwarebehandeling kan de ontbrekende pixels aanvullen.
Checklist vóór verzending naar de drukker
Voordat u een bestand naar een drukker verzendt, kunnen enkele snelle controles onaangename verrassingen voorkomen.
- Controleer de effectieve resolutie op de uiteindelijke grootte in de opmaaksoftware, niet alleen in de eigenschappen van het bronbestand.
- Controleer of het bestandsformaat geschikt is: TIFF of PDF van hoge kwaliteit voor professionele afdrukken, JPEG in maximale kwaliteit als laatste redmiddel.
- Zorg ervoor dat het kleurprofiel in CMYK is als de drukker dat vraagt, want een RGB-bestand zal worden geconverteerd en de kleuren kunnen variëren.
De drempel van 300 PPI is niet universeel. Een grootformaatafdruk die van enkele meters afstand wordt bekeken, tolereert een lagere resolutie. De bepalende factor blijft de leesafstand, niet een willekeurige waarde die op alle media wordt toegepast. Het controleren van de effectieve resolutie in het uiteindelijke formaat, met het juiste kleurprofiel en een niet kunstmatig her-sampled bestand, dekt het belangrijkste van wat een scherpe afdruk van een teleurstellende afdruk scheidt.
